Contents

Rap Việt và văn hoá nổi loạn

*Disclaimer: kiến thức âm nhạc của mình là bằng không.

Gần đây mình được bạn giới thiệu cho chương trình “hot nhất Việt Nam” ở thời điểm này, Rap Việt.

Mình xem thử và ghiền luôn. Nói thật là quá nhiều cảm xúc để có thể viết xuống.

Ngạc nhiên. Vì không ngờ Việt Nam underground rap scene lại phát triển đến mức như vậy. Hầu hết các thí sinh đều rất trẻ (17-25t?) và đi lên từ phong trào underground 10 năm nay. Bye-bye cái thời nhạc Việt chỉ toàn nhạc sến pop ballads. Các bạn trẻ bây giờ có góc nhìn rất cởi mở, luôn đón bắt nhanh những trào lưu thế giới. (Xem ra làn sóng hip-hop đang trỗi dậy ở cả châu Á chứ không chỉ riêng Việt Nam). Thế mới biết sức mạnh của Internet lớn dường nào. The world is truly flat.

Khâm phục. Vì thực sự các bạn ấy đã đem một môn nghệ thuật có nguồn gốc từ nửa bên kia bán cầu, lấy những cái tinh hoa của nó, lược bỏ bớt những thứ quá tiêu cực như guns & violence, và biến nó thành cái gì đó rất Việt Nam.

Những tiết mục như Dế Choắt dựng lại hình ảnh chú bé Lượm của nhà thơ Tố Hữu, hay những câu vần của GDucky: “đây là câu chuyện của đôi mắt làm ơn đừng đưa môi vào”, “gia đình và nhà trường luôn muốn nó phải miệt mài giơ tay, nhưng không ai thoả mãn tâm hồn thằng nhóc bằng cách dạy nó viết một bài thơ hay”: GODDAMN. Quá nhân văn và rất thuần chất Việt. Mình cũng rất kết câu trên vì mình ghét những hệ thống giáo dục gò bó và chạy theo thành tích. Ivy League blah blah blah.

Nhưng Rap Việt còn gợi nhớ cho mình một câu chuyện khác: sự nổi loạn.

Gốc gác của nhạc hip-hop và rap là văn hoá nổi loạn. Trong thập kỷ 70-80, hip-hop là tiếng nói của những người Mỹ da đen thể hiện sự bất mãn với chế độ, với nạn phân biệt chủng tộc, với sự bất công bằng. Không phải ngẫu nhiên mà văn hoá hip-hop lại hình thành và lớn mạnh được ở một nơi như nước Mỹ, nơi luôn coi trọng chủ nghĩa tự do và những luồng văn hoá trái chiều (counter-culture).

Hồi mới sang mình cứ băn khoăn tại sao cái nước khỉ gió này chơi và xem rất nhiều các loại môn thể thao, trong khi đó môn thể thao vua là bóng đá, mà 99% người Việt Nam đam mê, thì lại chẳng đoái hoài. Sau này ngẫm lại, thì thấy đây là sự khác biệt và điểm mạnh của người Mỹ.

Mình cũng nhớ hơn 10 năm trước, thời mới tốt nghiệp đại học, mình đặt mục tiêu cho mình là mỗi năm phải học một thứ gì mới. Lúc đó bạn roommate người Mỹ của mình giới thiệu mình tới nhạc rap của Nas, Mos Def và Immortal Technique. Đến một lần, khi đi road trip với một vài người bạn Việt, mình bật thử nhạc này lên và các bạn ý không thích, đòi bật lại nhạc trữ tình Việt Nam. Đó chỉ là một câu chuyện nhỏ (sau này mình cũng bớt nghe rap) nhưng qua những trải nghiệm khác dần dần mình đúc kết ra một điều là người Việt ưa theo trends (conformism), không cởi mở với những thứ khác lạ. Hiện tượng này xảy ra trong cả tech hay startups. Dĩ nhiên thì ở đâu con người cũng có thói quen trend-following, nhưng người Việt Nam nói riêng và châu Á nói chung chạy treo trends nhiều hơn so với các bạn Mỹ và châu Âu. (Chả phải nói đâu xa, hồi xưa lên Xuân Diệu thấy hàng chục quán Anh Tú béo là biết rồi đấy).

Mỗi người sẽ có cảm nghĩ riêng về chương trình này. Riêng mình thì hi vọng nó sẽ làm giới trẻ Việt Nam làm quen với những luồng văn hoá nổi loạn. Kể cả khi rap goes mainstream đi nữa, thì rất nhiều những thứ khác có thể nổi loạn chứ không phải chỉ có âm nhạc hay thời trang.

Tại vì sao? Tại vì những điều thú vị nhất trong cuộc sống thường được tìm thấy trong sự nổi loạn. Rock’n roll, hip-hop, punk music, Bruce Lee, surfing/skateboarding, Apple, Nike, Silicon Valley, cypherpunks, v.v. đều có nguồn gốc từ sự nổi loạn.

Có nổi loạn, thì mới có nhiều màu sắc. Có nhiều màu sắc, thì cuộc sống mới đáng sống.

More Reading
Newer// Cities
Older// James Madison